Odbiór mieszkania od deweloperaNormy, metraż, usterki i prawa obu stron

Od czego zacząć? Wybierz swoją sytuację

Podczas odbioru warto rozdzielić trzy sprawy: co zastano w lokalu, z jakim wymaganiem to porównano i jakie jest stanowisko dewelopera. Samo wpisanie uwagi nie oznacza jeszcze uznania wady. Odmowa uznania również nie zamyka sporu.

To proponowana kolejność pracy. Szczegółowe podstawy i wyjątki znajdziesz przy odpowiednich zagadnieniach oraz w źródłach.

Co oceniacie i jakie przepisy obejmują umowę?

Punktem odniesienia są umowa, standard wykończenia, rzuty i uzgodnione zmiany, a także właściwe wymagania prawne i techniczne. Umowa deweloperska powinna określać między innymi powierzchnię użytkową, układ, zakres prac oraz metodę obmiaru. Kodeks cywilny wiąże wadę z niezgodnością rzeczy z umową.

Dlatego opis „nie podoba mi się” trzeba uzupełnić o konkretny stan. Okno ociera, brakuje uzgodnionego gniazda, wynik pomiaru odbiega od właściwego wymagania. Kupujący może opisać objaw bez samodzielnego ustalania technologii naprawy.

Podstawa: ustawa deweloperska, art. 3–4, 35 ust. 1 pkt 6 i 15, art. 41 i 76; Kodeks cywilny, art. 556 i 556¹. Organizacja sprawdzenia jest wskazówką redakcyjną.

Jak przygotować i przeprowadzić odbiór?

Ustawowy odbiór z art. 41 poprzedza przeniesienie praw. Następuje po uprawomocnieniu się pozwolenia na użytkowanie albo, w odpowiednim przypadku domu jednorodzinnego, po zawiadomieniu o zakończeniu budowy przy braku sprzeciwu organu. Wcześniejsza wizyta lub wpuszczenie ekipy nie muszą być tym odbiorem.

Ustawa nie określa jednego czasu oględzin ani zestawu narzędzi dla każdego mieszkania. Opisana kolejność jest zaleceniem organizacyjnym. Próba z przypadkowym urządzeniem nie zastępuje właściwych badań instalacji.

Formalne warunki: art. 35 ust. 1 pkt 17 i art. 41 ust. 1–3 ustawy deweloperskiej. Czynności kontrolne opracowała redakcja.

W dzień czy wieczorem? Warunki muszą pasować do badania

Art. 41 nie określa godziny odbioru ani zasady, że każda wieczorna wizyta jest nieważna. Technicznie najlepiej zaplanować spotkanie tak, aby część wymagającą światła dziennego wykonać za dnia. To zalecenie organizacyjne, a nie dodatkowy termin ustawowy.

Przykładowo publiczna instrukcja OKNOPLAST dla oceny wizualnej szyb zespolonych wskazuje rozproszone światło dzienne, bez bezpośredniego słońca i oświetlenia sztucznego. Określa też obserwację od środka na zewnątrz, możliwie prostopadle, z co najmniej 3 m i maksymalnie przez minutę na metr kwadratowy. To warunki tej oceny produktu. Nie oznaczają zakazu zgłoszenia wady, sprawdzenia działania okna ani automatycznego wyłączenia ustawowej odpowiedzialności dewelopera.

Przy tynkach trzeba rozróżnić ocenę wyglądu i pomiar geometrii. Instrukcja producenta THM Dolina Nidy opisuje oglądanie barwy z 2 m w naturalnym lub sztucznym świetle rozproszonym. Nie można przenieść tych warunków na wszystkie powierzchnie ani twierdzić, że latarka przyłożona do ściany jest ustawowym testem jakości każdego tynku. Światło kierunkowe może pomóc zlokalizować miejsce do sprawdzenia; ocenę oprzyj na właściwym kryterium i pomiarze.

Jeżeli po zmroku nie da się wykonać konkretnego badania w wymaganych warunkach, wpisz ograniczenie i uzgodnij uzupełnienie oględzin. Nie podpisuj jako sprawdzonej czynności, której nie wykonano. Komórkę i garaż ogląda się przy zapewnionym oświetleniu; pora dnia sama nie potwierdza ani nie wyklucza ich prawidłowego sprawdzenia.

Źródła warunków technicznych: OKNOPLAST, kryteria szyb zespolonych, s. 1; Dolina Nidy, wytyczne dla THM. Zalecenie uzgodnienia terminu i zapisania ograniczeń pochodzi od redakcji.

Tynki i ściany. Zanim wpiszesz liczbę, ustal rodzaj powierzchni

Zapytaj, czy oceniasz tynk gipsowy maszynowy, cementowo-wapienny, gładź czy powierzchnię płyt. Sprawdź, jaką jakość przewiduje standard. Norma dla mechanicznego tynku gipsowego nie obejmuje automatycznie gładzi. Również umówiona ściana przeznaczona do dalszego wykończenia nie musi oznaczać powierzchni gotowej pod każdą farbę i każde oświetlenie.

Sprawdzaj osobno płaskość, pion, poziom krawędzi i kąt przewidziany w dokumentacji. Przy zapisie podaj długość łaty lub ramienia kątownika, miejsce i kierunek pomiaru. Zdjęcie samej libelli bez informacji, do czego przyłożono narzędzie, nie pozwala odtworzyć badania.

W sprawie konkretnej ściany poproś o pełne oznaczenie właściwej normy, punkt lub tabelę i warunki badania. Jeżeli umowa przewiduje dokładniejsze wykonanie, porównaj również ten zapis. Do protokołu można zgłosić pęknięcie, ubytek czy podejrzenie odspojenia, opisując zaobserwowany stan. Nie rozstrzygaj jego przyczyny na podstawie samego zdjęcia.

Liczby: instrukcja producenta THM. Aktualne wydanie i zakres normy: PKN, PN-B-10110:2024-11. Pełnej tabeli wydania z 2024 r. nie odtworzono z opracowań dotyczących wydania z 2005 r. Podany model dokumentowania jest wskazówką redakcyjną.

Podkład podłogowy to jeszcze nie gotowa posadzka

Najpierw nazwij odbieraną warstwę. Surowy podkład cementowy lub anhydrytowy, warstwa wyrównująca i gotowa podłoga mają inne zadania. Ustal wymagania projektu i standardu dla tej warstwy. PN-EN 13813 opisuje właściwości materiałów na podkłady; sam ten numer nie daje jednego limitu równości dla dowolnej gotowej podłogi.

Podczas oględzin zapisz widoczne rysy, ubytki, zabrudzenia i stan szczelin. Przy pomiarze odróżnij miejscową równość od poziomu całego pomieszczenia oraz spadku przewidzianego w projekcie. Zaznacz miejsce, długość odcinka i metodę. Nie zastępuj pomiaru geometrii samym wrażeniem ze zdjęcia ani próby wilgotności oceną koloru powierzchni.

Odbiór podkładu i gotowość pod konkretną okładzinę to również osobne pytania. Quick-Step dla Alpha Vinyl wskazuje konieczność wyrównania nierówności większych niż 4 mm na 2 m oraz większych niż 1 mm na 20 cm. Dla klejonego Vinyl Flex podaje odpowiednio 2 mm na 2 m i 0,2 mm na 20 cm. Te wartości dotyczą przygotowania podłoża pod wskazane produkty, nie wszystkich wylewek deweloperskich.

Dlatego przed zamówieniem podłogi uzgodnij wymagania wybranej okładziny i zakres ewentualnego wyrównania. Jeżeli deweloper zobowiązał się do określonej gotowości podłoża, wróć do tego zapisu. Wilgotność i ogrzewanie podłogowe wymagają osobnej weryfikacji według właściwej technologii.

Zakres normy: PKN, PN-EN 13813:2003. Liczby dla konkretnych podłóg: Quick-Step, przygotowanie podłoża. Lista obserwacji jest wskazówką redakcyjną.

Okna. Osobno oceń szybę, działanie i montaż

Porównaj typ i wyposażenie okna ze standardem. Sprawdź dostępne funkcje otwierania i zamykania, działanie klamki oraz widoczny stan profilu, uszczelek i szkła. Jeżeli skrzydło ociera, opisz moment występowania objawu. Nie ograniczaj zapisu do domyślnej naprawy „wyregulować”.

Ocena wyglądu szyby ma własne warunki obserwacji. Nie stosuj parametrów z tabeli dla szkła bez ustalenia rodzaju zespolenia, obszaru szyby i rodzaju śladu. Podane w instrukcji producenta kryterium wizualne nie jest tym samym co decyzja o ustawowej odpowiedzialności za każdą wadę okna.

PN-EN 14351-1+A2:2016-10 dotyczy właściwości eksploatacyjnych wyrobu, a PN-EN 1279-1:2018-08 obejmuje izolacyjne szyby zespolone. Deklarowane parametry okna i sposób jego osadzenia wymagają odpowiednich dokumentów i badań. Domowa próba z kartką przy uszczelce nie jest pełnym badaniem przepuszczalności powietrza, wodoszczelności ani prawidłowości całego montażu.

Przy podejrzeniu problemu połączenia okna ze ścianą lub właściwości izolacyjnych ustal zakres oceny z osobą branżową. Odnotuj elementy zasłonięte i niedostępne, zamiast uznawać je za sprawdzone.

Zakres dokumentów: PKN, norma okien; PKN, norma szyb zespolonych. Warunki oględzin szkła: OKNOPLAST. Organizacja sprawdzenia jest zaleceniem redakcyjnym.

Nie zgadza się metraż. Od czego zacząć rozmowę?

Najpierw sprawdź, czy porównujesz tę samą kategorię powierzchni i tę samą metodę. Do rozmowy przygotuj umowę, aneksy, rzut, zestawienie pomieszczeń i wynik niezależnej weryfikacji z opisem pomiaru. Poproś o zestawienie obmiaru powykonawczego i wyjaśnienie obliczeń dewelopera. Zakres udostępnienia dokumentacji ustal dla swojej umowy i podstawy prawnej.

Ważna jest data umowy. Art. 5a, dodany ze skutkiem od 13 lutego 2026 r., stosuje się do wskazanych w nowelizacji umów zawieranych od tej daty. Przewiduje cenę jako iloczyn powierzchni użytkowej i ceny za metr kwadratowy. Odsyła do normy obowiązującej w dniu złożenia wniosku o pozwolenie na budowę lub właściwego zgłoszenia budowy. Data odbioru nie zastępuje tych dat.

Czy można doliczyć powierzchnię pod zwykłą ścianą działową? Według wyjaśnienia PKN powierzchnia zajęta przez stałe ściany działowe należy do powierzchni konstrukcji, a nie użytkowej. Dotyczy to również płyt gipsowo-kartonowych, gdy trwale wydzielają pomieszczenia. Inaczej kwalifikuje się systemowe przepierzenia przewidziane do łatwego demontażu i ponownego montażu. Sama możliwość rozebrania ściany nie czyni jej takim przepierzeniem. PKN wskazuje tę samą zasadę kwalifikacji w wydaniach z 1997, 2015 i 2022 r.

Jeżeli deweloper powołuje się na „dopuszczalne 2%”, poproś o konkretną podstawę i sposób rozliczenia. Sam art. 5a nie ustanawia takiej ogólnej tolerancji. Weryfikacja wyniku, prawidłowość zapisów umowy i ewentualne roszczenie o pieniądze to osobne kwestie. Niezależny obmiar powinien pozwalać odtworzyć wynik, a zasadność dopłaty, zwrotu lub odstąpienia trzeba ocenić na podstawie konkretnej umowy i przepisów.

Podstawa: nowelizacja, Dz.U. 2026 poz. 27, art. 1–3; art. 5a i 35 ust. 1 pkt 15 ustawy deweloperskiej; wyjaśnienie PKN o kwalifikacji ścian.

Dokumenty i podstawy obmiaru dokładniej omawiamy w poradzie Metraż przy odbiorze mieszkania. Tutaj najważniejszy jest następny krok: zapisana rozbieżność i żądanie jej rzeczowego wyjaśnienia.

Komórka lokatorska. Numer, powierzchnia i prawo do pomieszczenia

Zacznij od umowy i rzutu. Ustal, czy otrzymujesz pomieszczenie przynależne, udział z prawem korzystania czy inne opisane w dokumentach uprawnienie. Sama tabliczka na drzwiach nie wyjaśnia tego zakresu. Ustawa o własności lokali dopuszcza komórkę jako pomieszczenie przynależne i przewiduje zaznaczenie pomieszczeń przynależnych na odpowiednich rzutach.

Porównaj numer, położenie, granice, deklarowaną powierzchnię oraz wyposażenie. Otwórz i zamknij drzwi, sprawdź zamek oraz przekazane klucze. Opisz widoczny stan ścian, podłoża, sufitu lub siatki, ślady wilgoci i dostęp do pomieszczenia. Zwróć uwagę na przewody, urządzenia lub inne przeszkody widoczne w jego obrębie i porównaj je z dokumentacją oraz umówionym przeznaczeniem.

Powierzchnia przynależnej komórki ma znaczenie między innymi przy obliczaniu udziału w nieruchomości wspólnej zgodnie z art. 3 ust. 3. Nie należy przez to bez wyjaśnienia utożsamiać sumy z komórką z powierzchnią użytkową samego mieszkania przy rozliczeniu ceny. Poproś o osobne, czytelne pozycje i podstawę ich obliczenia.

Podstawa prawna statusu i dokumentacji: ustawa o własności lokali, art. 2 ust. 4–5 oraz art. 3 ust. 3–4. Lista oględzin i pytania o rozliczenie są wskazówkami redakcyjnymi.

Miejsce postojowe. Sprawdź również słup, dojazd i wysokość

Porównaj numer i położenie z umową oraz rzutem garażu. Sprawdź opis nabywanego prawa do miejsca. Do oględzin włącz oznakowanie, rzeczywiste przeszkody, drogę manewrową, bramę i urządzenia dostępowe. Przejedź planowaną drogę tylko po uzgodnieniu bezpiecznych warunków. Własny samochód może pomóc ocenić wygodę, ale nie zastępuje pomiaru i porównania z projektem.

Poniższe liczby pochodzą z dotychczasowych warunków technicznych. Można ich używać do oceny dopiero po potwierdzeniu właściwego brzmienia przepisów dla inwestycji. Starszy projekt, rodzaj stanowiska lub szczególna konfiguracja mogą wymagać innej analizy.

Zmierz nie tylko namalowany obrys. Zapisz położenie ściany i słupa, wystające elementy, najniższe instalacje na drodze przejazdu i możliwość manewrowania. Wynik zbyt wąskiego miejsca i problem z dostępem do poprawnie zwymiarowanego miejsca to różne ustalenia. Dla stanowisk równoległych, przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnościami albo platform parkingowych nie stosuj bez sprawdzenia tabeli dla zwykłego miejsca.

Ślady przecieku, uszkodzone elementy, niezgodność lokalizacji czy problem z obsługą bramy opisz w protokole wraz ze wskazaniem miejsca. Jeżeli kwestia dotyczy części wspólnej lub odrębnego lokalu garażowego, ustal także właściwy podmiot i tryb zgłoszenia. Nie zakładaj automatycznie identycznego reżimu dla mieszkania, udziału w garażu i każdego elementu wspólnego.

Wartości: dotychczasowe warunki techniczne, § 21, 102 i 104. Podstawa przejściowa: Dz.U. 2026 poz. 1161, art. 2 pkt 4; komunikat ministerstwa z 18 września 2026 r. Zakres umów: art. 2 ust. 2 i art. 3–4 ustawy deweloperskiej.

Co wpisać do protokołu, gdy strony się nie zgadzają?

Nabywca może zgłosić wady do protokołu. Zgłoszenie i jego uznanie to osobne czynności. W pełnej procedurze art. 41 deweloper może uznać wadę albo odmówić z podaniem przyczyn. Nie ma ustawowej listy „rysa zawsze uznana” lub „nierówność zawsze odrzucona”. Ocenia się konkretny stan, umówiony standard i dowody.

Poproś o osobne zapisanie zgłoszenia i stanowiska przedstawiciela. Jeżeli odmawia on wpisania uwagi, udokumentuj sytuację, zaproponuj podpisany załącznik i zachowaj potwierdzenie przekazania zgłoszenia. Jednostronna notatka nie zastępuje automatycznie podpisanego protokołu i wszystkich jego skutków.

Oddziel również wadę od nowego zamówienia. Dodatkowe gniazdo nieobjęte ustaleniami i brak gniazda uzgodnionego w aneksie to różne sytuacje. O rozstrzygnięciu decyduje wcześniejszy zakres, a nie sama potrzeba kupującego.

Podstawa: art. 35 oraz art. 41 ust. 2–5; art. 556¹ Kodeksu cywilnego. Model i sposób dokumentowania opracowała redakcja.

Kupujący i deweloper. Uprawnienia oraz ich granice

Spór wymaga rozpatrzenia zgłoszenia, a nie automatycznego przyjęcia stanowiska jednej strony. Poniższe zestawienie porządkuje zasady omówione w poradniku. Warunki zastosowania art. 41 trzeba ustalić dla konkretnej umowy.

Termin oględzin lub naprawy, dostęp do lokalu i zakres prac warto uzgodnić na piśmie. Po wykonaniu naprawy zapisz wynik kontroli. To zalecenie organizacyjne służące obu stronom.

Podstawa: art. 41, 42 i 43 ust. 7–8 ustawy deweloperskiej; art. 354 § 2, 561 § 3 i 561² § 2 Kodeksu cywilnego. Część tabeli dotycząca rękojmi nie jest automatycznie przeniesiona na każdą procedurę przed przeniesieniem praw.

14 dni na stanowisko, 30 dni na naprawę. Od tej samej daty

W pełnej procedurze art. 41 oba podstawowe terminy liczy się od podpisania protokołu. Nie należy dodawać 14 dni na odpowiedź do 30 dni na naprawę.

Przed zleceniem takich prac sprawdź z prawnikiem, czy spełniono przesłanki, wezwania zostały skutecznie przekazane i prawidłowo wyznaczono termin. Zachowaj dokumentację stanu, zakresu i kosztu naprawy.

Dni ustawowe nie oznaczają wyłącznie dni roboczych. Zgodnie z Kodeksem cywilnym nie wlicza się dnia zdarzenia rozpoczynającego termin. Jeśli jego koniec przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, przesuwa się na następny dzień, który nie jest takim dniem ani sobotą.

Podstawa: art. 41 ust. 4–8 ustawy deweloperskiej; art. 111 i 115 Kodeksu cywilnego. Dokumentowanie i konsultacja przed naprawą są wskazówkami redakcyjnymi.

Kiedy można odmówić odbioru mieszkania?

Art. 41 ust. 9 pozwala nabywcy odmówić odbioru, jeżeli stwierdzi wadę istotną, a deweloper jednocześnie odmówi jej uznania w protokole. Sama obecność dowolnej usterki nie spełnia tego warunku.

Art. 41 nie zawiera zamkniętego katalogu wad istotnych. Nie warto samodzielnie nadawać tej kwalifikacji każdej rysie, nierówności czy rozbieżności metrażu. Przy ocenie trzeba wyjaśnić znaczenie konkretnego problemu dla mieszkania i umówionego sposobu korzystania. Jeżeli rozważasz odmowę odbioru lub odstąpienie od umowy, potrzebujesz oceny technicznej i prawnej odnoszącej się do Twoich dokumentów.

Gdy deweloper uzna wadę istotną w protokole, stosuje się procedurę naprawy z ust. 6–8. Po bezskutecznym upływie terminu na jej usunięcie w tej procedurze nabywca może odstąpić od umowy. Uznanie wady istotnej i odmowa uznania prowadzą więc do różnych dalszych kroków.

Pierwsza odmowa odbioru z art. 41 ust. 9 nie zatrzymuje biegu 120-dniowego terminu wyznaczanego w procedurze dotyczącej nieprzeniesienia praw z art. 43 ust. 3. Ustawa przewiduje zawieszenie tego terminu podczas oczekiwania na opinię w opisanej procedurze powtórnego odbioru. Dat nie należy ustalać na podstawie samego hasła „odmówiłem odbioru”.

Podstawa: art. 41 ust. 9–18 i art. 43 ust. 3 ustawy deweloperskiej. Zalecenie indywidualnej oceny wynika z konieczności ustalenia charakteru wady i właściwej procedury.

Deweloper odrzucił zgłoszenie. Jak odpowiedzieć rzeczowo?

Sprawdź, czego dotyczy odmowa. Czy deweloper twierdzi, że nie ma wady, że wykonanie odpowiada uzgodnionemu standardowi, że pomiar przeprowadzono inną metodą, czy że uszkodzenie powstało później? Do każdej z tych odpowiedzi potrzebujesz innych dokumentów. Powtarzanie samego „nie zgadzam się” nie wyjaśni różnicy.

Odnieś się do konkretnej pozycji protokołu. Pokaż dokument lub dowód, którego odmowa nie uwzględnia. Przy odmowie technicznej poproś o podstawę oceny i wynik sprawdzenia. Jeżeli nadal nie ma porozumienia, rozważ niezależną ocenę właściwej branży oraz pomoc rzecznika konsumentów lub prawnika.

Obowiązek uzasadnienia odmowy: art. 41 ust. 4. Dostępne ścieżki pomocy: UOKiK, pomoc dla konsumentów. Sposób odpowiedzi jest wskazówką organizacyjną.

Co z wadą ujawnioną po podpisaniu protokołu?

Jeżeli ujawni się między podpisaniem protokołu a zawarciem umowy przenoszącej prawa na nabywcę, art. 41 ust. 19 pozwala ją zgłosić. Do takiego zgłoszenia stosuje się odpowiednio ust. 4–8, a terminy 14 i 30 dni liczy się od dnia zgłoszenia wady.

Po przeniesieniu praw art. 41a odsyła, w opisanym w nim zakresie, do przepisów o rękojmi. Dla wad nieruchomości art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje odpowiedzialność za wady fizyczne stwierdzone przed upływem pięciu lat od wydania. To nie jest prosty komunikat „masz pięć lat na wszystko”. Osobne reguły dotyczą terminów roszczeń i oświadczeń, a wybór żądania zależy od sytuacji. Art. 560 i 561 przewidują między innymi naprawę i obniżenie ceny oraz określają warunki odstąpienia; wada nieistotna nie daje prawa do odstąpienia na podstawie art. 560 § 4.

Wada zauważona później nie staje się automatycznie odpowiedzialnością dewelopera. Trzeba ustalić jej charakter i przyczynę. Również podpisany wcześniej protokół nie zastępuje analizy późniejszego zgłoszenia. Pomocne będą zdjęcia sprzed prac wykończeniowych, protokoły napraw i dokumentacja własnej ekipy.

Podstawa: art. 41 ust. 19 i 41a ustawy deweloperskiej; art. 559–561 i 568 Kodeksu cywilnego. Zakres i daty konkretnego roszczenia warto ustalić z prawnikiem.

Normy do sprawdzenia przy konkretnej ocenie

Numer normy jest początkiem weryfikacji. Potrzebne są również właściwe wydanie, zakres, konkretne wymaganie i metoda badania. Poniższy wykaz pomaga znaleźć dokument dotyczący danego elementu.

Co do zasady stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne. GUNB wyjaśnia jednak, że normy stosuje się obowiązkowo w zakresie wynikającym z przepisów prawa. Znaczenie może mieć również powołanie normy w umowie. Norma wycofana nie jest tym samym co dokument, którego nigdy nie wolno użyć. Trzeba ustalić, dlaczego i w jakim zakresie strony lub przepis odwołują się do danego wydania.

Wymienione zakresy i zastąpienie wydania sprawdzono w publicznym katalogu PKN. Nie traktujemy opisu katalogowego jako pełnej treści normy. Podane przykłady liczbowe mają osobno wskazane, dostępne źródło i zakres zastosowania.

Zasady stosowania: GUNB; PKN, pytania i odpowiedzi; PKN o normach wycofanych i powierzchni.

Lista do odbioru mieszkania, komórki i garażu

Zaznacz czynności rzeczywiście wykonane. Ograniczenia i kwestie sporne zapisz osobno.

Pobierz kartę odbioru, zgłoszenia i naprawy

Źródła i zakres sprawdzenia

Źródła sprawdzono 27 października 2026 r. Zweryfikowano wskazane przepisy, akty zmieniające i daty wejścia w życie. Przykłady zapisów, lista kontrolna i zalecenia organizacyjne są opracowaniem redakcji. Opisy katalogowe PKN wykorzystano do określenia zakresów i wydań. Nie odczytano pełnych płatnych norm, więc nie przypisano im niepotwierdzonych tabel. Dokumentacje producentów oznaczono z nazwą produktu i ograniczeniami. Tekst wyjaśnia procedury; nie rozstrzyga indywidualnej sprawy bez umowy i dowodów.